Światłomierze myślą przeciętnie

Przygotujmy sobie obiekt do zdjęć próbnych składający się z trzech dość dużych kart-białej, czarnej i średnioszarej. Jeśli z odpowiedniej odległości wykonamy normalny pomiar światła odbitego przez obiekt światłomierzem pracującym integralnie i naświetlimy błonę dokładnie według jego wskazań, to otrzymamy negatyw lub przezrocze, na którym owe trzy karty o różnej jasności będą odwzorowane zgodnie z ich rzeczywistymi wartościami tonalnymi. Gdybyśmy natomiast dokonali pomiaru z bliska każdej części obiektu i zgodnie z wynikiem zrobili zbliżone zdjęcie każdej z trzech kart, to rezultat byłby dla nas z pewnością zaskoczeniem: wartości tonalne tych trzech zdjęć byłyby mniej więcej jednakowe. Innymi słowy: biała karta byłaby odwzorowana jako średnioszara, a więc zbyt ciemno. Średnioszara karta miałaby taki sam, czyli prawidłowy obraz. Czarna zaś karta ukazałaby się także w średniej szarości, więc zbyt jasno. Fotografujący może stąd wysnuć następującą naukę: opisane trzy karty stanowią łącznie „obiekt o średniej jasności”, bo wyższą jasność białej karty zrównoważy niższa jasność czarnej. W rezultacie naświetlenie według wyników pomiaru światła odbitego, dokonanego integralnie pracującym światłomierzem, daje obraz, na którym wszystkie trzy wartości tonalne wyglądają naturalnie.

Pomiar punktowy

Światłomierz „punktowy” (obojętne, czy jest to instrument samodzielny czy wbudowany w aparat) mierzy jasność małego tylko wycinka motywu, podczas gdy światłomierz całkujący, czyli pracujący integralnie (obojętne, czy zastosujemy go do pomiaru światła odbitego czy padającego), uwzględnia w pomiarze wszystko, co obejmuje określony kąt pomiarowy, i ustala średnią wartość wynikową. Dopóki mamy do czynienia ze stosunkowo małym kontrastem motywu, różnice te praktycznie nie odgrywają roli. Stają się one jednak istotne, gdy kontrast motywu przybiera stosunkowo wysokie wartości, a ma to szczególne znaczenie w fotografii barwnej. Wyjaśnienie tych zależności brzmi następująco: Tylko wtedy można odwzorować motyw tak, aby wszystkie jego barwy, od najjaśniejszych do najciemniejszych, wyglądały na obrazie naturalnie, gdy rozpiętość jego wartości tonalnych nie przekracza skali kontrastu danej błony. Niestety zdolność odtwarzania kontrastów właściwa błonom barwnym jest -jak wiedzą z własnego doświadczenia wszyscy zainteresowani – bardziej ograniczona niż podobna zdolność błon czarno–białych: wiele motywów przekracza wąską skalę kontrastu błony barwnej, tak że pewne części motywu wychodzą na przezroczu za jasno albo bezbarwnie, podczas gdy inne wydają się zbyt ciemne lub wręcz czarne.

Ogólny pomiar światła odbitego

Przy ogólnym pomiarze światła odbitego skierowujemy światłomierz ze stanowiska aparatu na fotografowany motyw. Trzeba przy tym brać pod uwagę, że każda niezwykle jasna powierzchnia albo źródło światła w obrębie kąta pomiarowego światłomierza ma wpływ na wynik pomiaru i może spowodować niedoświetlenie ciemnych partii motywu. Rzućmy teraz cień ręki na fotokomórkę, aby ją w ten sposób osłonić od bezpośrednio padającego światła słonecznego lub od promieni wychodzących ze źródła światła sztucznego (np. gdy pomiaru światła odbitego dokonujemy przy tylnym oświetleniu obiektu), uważając jednak, by ręka nie zawężała kąta pomiarowego przyrządu. Z reguły pomiarów w plenerze dokonuje się w ten sposób, że kieruje się światłomierz na punkt leżący pośrodku między linią horyzontu (albo motywem) i (ciemnym) pierwszym planem, tak aby jasne światło nieba odgrywało mniejszą rolę, czyli nie wpływało nadmiernie na wynik pomiaru. Jest to ważne przede wszystkim przy lekko zachmurzonym niebie, bo wtedy jasność nieba jest znacznie większa w porównaniu z resztą krajobrazu. Zauważmy ponadto, że niezwykle jasny pierwszy plan zdjęcia -jak na przykład biały piasek, szeroki pas śniegu, jasne odbicie w wodzie lub nasłoneczniona droga betonowa-fałszuj e wynik pomiaru, jeśli nie zastosujemy światłomierza w sposób prawidłowy.

Selektywny pomiar światła odbitego

Jeżeli kontrast motywu przekracza zakres dopuszczalnych naświetleń błony, to nienaganne odtworzenie najjaśniejszych i najciemniejszych barw jest niemożliwe. W tych warunkach fotografujący może jeszcze uzyskać zadowalające odwzorowanie przynajmniej najważniejszych części motywu na drodze selektywnego pomiaru jasności najistotniejszych partii obrazu i ustalenia ekspozycji zgodnie z otrzymanymi wynikami. Sytuacje takie zdarzają się często wtedy, gdy jasny obiekt stoi na ciemnym tle albo jest otoczony ciemnymi przedmiotami; kiedy ciemny obiekt stoi na jasnym tle albo jest otoczony jasnymi przedmiotami; kiedy obiekt jest częściowo oświetlony, a częściowo znajduje się w cieniu i w ogóle kiedy motyw jest szczególnie kontrastowy, jak to ma miejsce np. w przypadkach zdjęć pod światło albo krajobrazów, w których połacie jasnego nieba występują na przemian z ciemnym listowiem. Aby przedsięwziąć selektywny pomiar światła odbitego, kierujemy światłomierz na obiekt z odległości od 20 do 30 cm i uważamy, aby cień ręki, światłomierza czy jakiegoś innego przedmiotu nie padł na powierzchnię, której jasność mierzymy, bo spowodowałoby to błędny pomiar, prowadzący do prześwietlenia.

Tolerancja naświetleń

Tolerancja naświetleń zależy od kontrastu danego motywu: im mniejszy kontrast – czyli im mniejsze są różnice jasności między najjaśniejszymi i najciemniejszymi partiami obrazu-tym większa tolerancja naświetleń. Ekspozycja motywów mało kontrastowych może więc odbiegać co najmniej o pełną działkę przysłony w górę lub w dół od prawidłowej wartości i dopiero przy większych odchyłkach negatyw czy przezrocze zaczyna robić wrażenie prześwietlonego lub niedoświetlonego. W miarę zwiększania się kontrastu danego motywu maleje tolerancja naświetleń błony i może dojść wreszcie do zera. Dlatego kontrastowe motywy trzeba naświetlać szczególnie precyzyjnie. Gdy kontrast danego motywu przewyższa tolerancję naświetleń błony, to niemożliwe jest jednoczesne prawidłowe oddanie zarówno najjaśniejszych, jak najciemniejszych partii motywu. W tym przypadku przezrocza barwne, których jasne tony (i światła) są naświetlone prawidłowo, podczas gdy ciemne części (i cienie) są niedoświetlone i wyszły za ciemno, robią na ogół lepsze wrażenie niż przezrocza eksponowane według ciemnych partii, przy czym ich jasne barwy i światła są prześwietlone i wyglądają jak „wyblakłe”. W fotografii barwnej na materiałach odwracalnych prześwietlenie jest największym błędem.

Fotografia Ile kosztuje fotograf Fotograf slubny Wybrac fotografa Odpowiedni fotograf W ogrodzie zoologicznym Zwierzeta domowe Fotografia sportowa Sceny rodzajowe Zdjecia podchwycone Martwa natura Portret dziecka Portret przy trzech zrodlach swiatla Portret przy jednym zrodle swiatla Czas naswietlania i kadrowanie Kierunek oswietlenia Tlo Kilka podstawowych zasad Drugi aparat Mieszek wyciagowy i pierscienie Lampy o swietle stalym Halogeny i reflektory Lampy blyskowe Lampy spaleniowe Wydajnosc lampy blyskowej Statyw Stabilnosc statywu Nastawienie odleglosci Niedokladny dalmierz Prady powietrzne Swiatlomierze mysla przecietnie Pomiar punktowy Ogolny pomiar swiatla odbitego Selektywny pomiar swiatla odbitego Tolerancja naswietlen Jak regulowac naswietlenie Reprodukcja barw Ochrona przed wysoka temperatura Testowanie Zdjecia testowe Podchody Glowne zastosowanie fotogametrii Konfekcjonowanie papierow fotograficznych Urzadzenia pomocnicze przy powiekszaniu Umieszczenie negatywu w powiekszalniku Kadrowanie i nastawianie ostrosci Poczatkujacy Obrobka powiekszen Kadrowanie obrazu przy powiekszaniu Doswietlanie i przyslanianie powiekszenia Wykanczanie powiekszen Obrobka blon Powiekszenie barwne Fotografia z malych odleglosci Wartosci estetyczne duzego planu Tematy fotografii Mieszek wyciagowy Opracowanie zdjec fotogrametrycznych Aparaty panoramiczne Aparaty studyjne Aparaty ogolnego uzytku Uklad optyczny lustrzanki jednoobiektywowej Urzadzenia do naswietlania Nastawienie przyslony Uklad celowniczy i uklad nastawiania Zastosowanie obiektywow Blona maloobrazkowa Duzy format Fachowcy foto Obiektyw Ogniskowa Liczba przyslony Sprawnosc obiektywu Przyslanianie obiektu Krzywizna pola Stronica 2 Stronica 3 Stronica 4 Stronica 5 Stronica 6 Stronica 7 Stronica 8 Stronica 9 Stronica 10 Stronica 11 Stronica 12 Stronica 13 Stronica 14 Stronica 15 fotosprzet fotosprzet - Stronica 2 fotosprzet - Stronica 3 fotosprzet - Stronica 4 fotosprzet - Stronica 5 fotosprzet - Stronica 6 fotosprzet - Stronica 7 fotosprzet - Stronica 8 fotosprzet - Stronica 9 fotosprzet - Stronica 10 fotosprzet - Stronica 11 fotosprzet - Stronica 12 fotosprzet - Stronica 13 fotosprzet - Stronica 14 fotosprzet - Stronica 15