Kierunek oświetlenia

Podobnie jak w fotografii krajobrazu, tak i w portrecie kierunek oświetlenia stanowi czynnik zasadniczy, który warunkuje otrzymanie dobrego zdjęcia. Płaskie oświetlenie, skierowane prosto w twarz modela, jest całkowicie niewskazane – oślepia ono osobę portretowaną, daje nieciekawe, płaskie efekty. Oświetlenia pod kątem 45° lub boczne są najlepsze, wydobywają prawdziwy wygląd twarzy. W przypadku bardzo ostrego światła słonecznego cienie można złagodzić, używając białego ekranu (arkusz białego kartonu, białe prześcieradło, biały mur, piasek plaży). Bez względu na rodzaj ekranu jego kolor musi być objęty, aby nie powodować na twarzy modela cieni zdominowanych jedną barwą. Oświetlenie tylne (zdjęcie wykonywane pod światło) może nadawać się do portretu pod warunkiem zmniejszenia nadmiaru kontrastu między partiami oświetlonymi przez słońce – które tworzą aureolę dookoła fotografowanej osoby – a cieniami. Jeśli model fotografowany pod słońce znajduje się na śniegu, na piasku lub nad wodą, kontrast ten będzie zmniejszony w sposób naturalny przez odbicie światła od tych powierzchni, rozjaśniające cienie. Do zmniejszenia kontrastu można także użyć lampy błyskowej spaleniowej lub elektronowej.

Tło

Tło powinno być wybrane rozważnie, należy unikać tła zbyt urozmaiconego, którego zawiłe linie będą konkurować z motywem głównym – twarzą. We wnętrzu może nim być gładka ściana, tapeta bez wyraźnego wzoru, w plenerze – krajobraz o rysunku mało zróżnicowanym lub niebo. Jeżeli niemożliwe jest umieszczenie modela na tle gładkim, jednostajnym, należy posłużyć się małą głębią ostrości, otworzyć obiektyw do dość dużego otworu i starannie nastawić ostrość na twarz osoby portretowanej; wówczas tło zostanie oddane nieostro, a fotografowana osoba będzie się od niego wyraźnie odcinać. W zdjęciach barwnych istotną rolę odgrywa również kolor tła. Jeśli jest ono neutralne – białe lub szare – nie powoduje dominanty barwnej, która powstałaby w wyniku odbicia światła od barwnego tła w kierunku obiektu zdjęcia. Fotografując portret na tle obojętnym podkreśla się znaczenie modela; delikatne barwy twarzy i ubrania będą również na zdjęciu zróżnicowane dyskretnie. Bezpośrednie światło słoneczne, przy bezchmurnym niebie, oświetla bardzo ostro, oślepia modela, zatem jest nieodpowiednie do portretu, chyba że osoba fotografowana znajdzie się w cieniu np. białego muru. Opisany sposób prowadzi do doskonałych, delikatnych portretów, lecz wymaga umiejętności i wprawy.

Kilka podstawowych zasad

Fotografując człowieka, dorosłego czy dziecko, nie wolno przy nich wykonywać pracowitych czynności przygotowawczych i długo nastawiać aparat. Mogą one spowodować tylko zniecierpliwienie osoby fotografowanej i całkowite zagubienie jej naturalności. Toteż należy przygotować się do zdjęć przed przystąpieniem do ich wykonania; nie powinno się to odbywać w obecności modela. W portrecie interesować nas będzie kompozycja z twarzą w wielkim planie. Taki kadr jednak wymagałby znacznego zbliżenia się z aparatem do osoby fotografowanej, co z kolei nie jest dobrym rozwiązaniem. Jak już wielokrotnie podkreślaliśmy, wykonanie zdjęcia ze zbyt małej odległości deformuje proporcje budowy ciała: wyolbrzymia fragmenty najbliższe w stosunku do aparatu (nos, brodę), a zmniejsza dalsze (czoło, szyję, uszy), w rezultacie przyczynia się do efektów nieprzyjemnych, a nawet karykaturalnych. W celu skadrowania twarzy w wielkim planie trzeba bezwzględnie użyć obiektywu długoogniskowego: 90 do 135 mm przy formacie małoobrazkowym 24×36 mm, a 150 mm przy formacie średnim 6×6 cm. W sytuacji, gdy nie mamy takich obiektywów, należy z większej odległości kadrować i fotografować z dużym „zapasem”.

Drugi aparat

Nie istnieje aparat „uniwersalny”, którego można byłoby używać z równym powodzeniem do wszelkiego rodzaju zdjęć. Dlatego fotograf interesujący się więcej niż jedną dziedziną fotografii odczuwa często potrzebę zakupienia drugiego aparatu. Na przykład aparat małoobrazkowy z dalmierzem albo lustrzany jest niezastąpiony przy szybkich, reportażowych zdjęciach ludzi. Gdybyśmy go jednak zastosowali do zdjęć budynków, to otrzymalibyśmy zdjęcia, które normalnie trzeba byłoby uznać za niedostateczny obraz obiektów architektonicznych. Wielkość bowiem negatywu małoobrazkowego nie wystarcza dla oddania bardzo drobnych szczegółów z dostateczną precyzją. Ponadto brak zwykle w tych aparatach ruchomej czołówki umożliwiającej korektę przerysowań perspektywicznych: na większości wykonanych aparatami małoobrazkowymi zdjęć budynków linie w rzeczywistości pionowe zbiegają się ku górze sprawiając wrażenie, jakby dom się przewracał. Fotograf zamierzający na serio zająć się fotografią reportażową, a jednocześnie zdjęciami obiektów architektonicznych, musi-jeśli chce osiągnąć zadowalające wyniki w obu dziedzinach – sprawić sobie dwa aparaty: małoobrazkowy z dalmierzem albo lustrzany i ponadto matówkowy 9×12 cm.

Mieszek wyciągowy i pierścienie

Konstrukcja mechaniczna ogranicza w większości aparatów zakres nastawiania na ostrość- maksymalną odległość między obiektywem i błoną. Tym samym uniemożliwione bywa często zbliżenie się do obiektu. Jedno bowiem z praw optyki mówi, że aby zdjęcia były ostre, odległość między obiektywem i błoną musi być tym większa, im mniejsza jest odległość między obiektywem i obiektem. Jeśli więc obiekt zdjęcia jest bardzo mały, jak np. kwiat czy owad, to przy nastawieniu aparatu na najmniejszą możliwą odległość zdjęciową fotografujący otrzymuje rozczarowujące małe ich odwzorowania. Dla usunięcia tej wady większość aparatów z wymiennymi obiektywami pozwala na użycie pierścieni pośrednich albo mieszka wyciągowego; akcesoria te przedłużają odle głość pomiędzy obiektywem i błoną i tym samym umożliwiają fotografującemu przybliżenie się do małego obiektu i odwzorowanie go w większej skali. Kto więc interesuje się makrofotografią, powinien już przy zakupie aparatu zwrócić uwagę, czy pozwala on stosować pierścienie pośrednie lub mieszek wyciągowy.

Fotografia Ile kosztuje fotograf Fotograf slubny Wybrac fotografa Odpowiedni fotograf W ogrodzie zoologicznym Zwierzeta domowe Fotografia sportowa Sceny rodzajowe Zdjecia podchwycone Martwa natura Portret dziecka Portret przy trzech zrodlach swiatla Portret przy jednym zrodle swiatla Czas naswietlania i kadrowanie Kierunek oswietlenia Tlo Kilka podstawowych zasad Drugi aparat Mieszek wyciagowy i pierscienie Lampy o swietle stalym Halogeny i reflektory Lampy blyskowe Lampy spaleniowe Wydajnosc lampy blyskowej Statyw Stabilnosc statywu Nastawienie odleglosci Niedokladny dalmierz Prady powietrzne Swiatlomierze mysla przecietnie Pomiar punktowy Ogolny pomiar swiatla odbitego Selektywny pomiar swiatla odbitego Tolerancja naswietlen Jak regulowac naswietlenie Reprodukcja barw Ochrona przed wysoka temperatura Testowanie Zdjecia testowe Podchody Glowne zastosowanie fotogametrii Konfekcjonowanie papierow fotograficznych Urzadzenia pomocnicze przy powiekszaniu Umieszczenie negatywu w powiekszalniku Kadrowanie i nastawianie ostrosci Poczatkujacy Obrobka powiekszen Kadrowanie obrazu przy powiekszaniu Doswietlanie i przyslanianie powiekszenia Wykanczanie powiekszen Obrobka blon Powiekszenie barwne Fotografia z malych odleglosci Wartosci estetyczne duzego planu Tematy fotografii Mieszek wyciagowy Opracowanie zdjec fotogrametrycznych Aparaty panoramiczne Aparaty studyjne Aparaty ogolnego uzytku Uklad optyczny lustrzanki jednoobiektywowej Urzadzenia do naswietlania Nastawienie przyslony Uklad celowniczy i uklad nastawiania Zastosowanie obiektywow Blona maloobrazkowa Duzy format Fachowcy foto Obiektyw Ogniskowa Liczba przyslony Sprawnosc obiektywu Przyslanianie obiektu Krzywizna pola Stronica 2 Stronica 3 Stronica 4 Stronica 5 Stronica 6 Stronica 7 Stronica 8 Stronica 9 Stronica 10 Stronica 11 Stronica 12 Stronica 13 Stronica 14 Stronica 15 fotosprzet fotosprzet - Stronica 2 fotosprzet - Stronica 3 fotosprzet - Stronica 4 fotosprzet - Stronica 5 fotosprzet - Stronica 6 fotosprzet - Stronica 7 fotosprzet - Stronica 8 fotosprzet - Stronica 9 fotosprzet - Stronica 10 fotosprzet - Stronica 11 fotosprzet - Stronica 12 fotosprzet - Stronica 13 fotosprzet - Stronica 14 fotosprzet - Stronica 15